Aktualności
Centrum
Projekty badawcze
Archiwum
Nauczanie
Wydarzenia
Kontakt


Projekty

W swoich badaniach naukowych IZS kieruje się praktycznym zapotrzebowaniem na wiedzę. Dzięki osadzeniu w pewnych ramach teoretycznych i metodycznych z tego zapotrzebowania wysnuwane są zagadnienia i projekty badawcze o zasięgu europejskim, ogólnokrajowym lub regionalnym

[Translate to Polnisch:] Skizze Haus, schwarz
[Translate to Polnisch:] Skizze vom Umbau des Hauses in schwarz mit roten Änderungen
[Translate to Polnisch:] Skizze von Haus in schwarz, Skitte der Gestaltung des Freiraums zwischen den Häusern in rot,

(źródło: Stadt Görlitz)

REVIVAL! - rewitalizacja historycznych miast na Dolnym Śląsku i w Saksonii

Sytuacja wyjściowa
Dla saksońskich i dolnośląskich Górnych Łużyc oraz Przedgórza Sudeckiego charakterystyczne są liczne małe i średnie miasta o szczególnej wartości architektoniczno-kulturowej. Jednocześnie miasta te są szczególnie dotknięte zmianami demograficznymi i społeczno-ekonomicznymi. Nowe inwestycje budowlane powstają często na obrzeżach miast, podczas gdy historyczne śródmieścia coraz bardziej tracą swoje funkcje - mimo ogromnych sukcesów przy modernizacji infrastruktury i istniejących budynków. Pustostany budynków mieszkalnych i komercyjnych w centrum miast stanowią z jednej strony zagrożenie dla historycznej substancji budowlanej, a z drugiej strony prowadzą do utraty ważnych funkcji miast, które tradycyjnie spełnia śródmieście jako miejsce wydarzeń kulturalnych, handlu i spotkań. Wobec rosnącego znaczenia miękkich czynników lokalizacyjnych (np. wartość rekreacyjna, oferta kulturalna, wizerunek) dla decyzji o miejscu zamieszkania i lokalizacji przedsiębiorstw z obu czynników wynika dla tego terenu groźba utraty atrakcyjności i niekorzystne warunki lokalizacyjne. Szansą dla małych i średnich miast na Górnych ‎Łużycach i Przedgórzu Sudeckim jest jednak rosnące przeciążenie aglomeracji, takich jak Wrocław, Drezno i Lipsk (np. napięta sytuacja na rynkach mieszkaniowych, rosnące problemy środowiskowe i komunikacyjne) oraz związane z tym, znów aktualne zainteresowanie mniejszymi miastami. W szczególności historyczne małe i średnie miasta w obszarze wsparcia są dobrze wyposażone na potrzeby takiego renesansu ich znaczenia: z atrakcyjną substancją budowlaną i historycznymi kompaktowymi strukturami urbanistycznymi w centrum oferują one odpowiednie warunki ramowe dla budowlanej i społecznej rewitalizacji w czasach zintensyfikowanych procesów (re)urbanizacji w całej Europie.

Cel
Miasta obszaru przygranicznego wykazują podobne potencjały i wyzwania w swym rozwoju historycznym, strukturze urbanistycznej, rozwoju demograficznym i społeczno-ekonomicznym, zasobach architektoniczno-kulturowych i turystycznych, ale także w słabości struktury gospodarczej i grożących stratach funkcjonalnych. Projekt „REVIVAL! - rewitalizacja historycznych miast na Dolnym Śląsku i w Saksonii" ma na celu sprostanie tym wyzwaniom i lepsze wykorzystanie szans rozwojowych małych i średnich miast poprzez zachowanie dziedzictwa kulturowego i wzmocnienie śródmieść. Pozwoli to na podniesienie atrakcyjności obszaru wsparcia dla obecnych mieszkańców, ludności napływowej, turystów oraz potencjalnych przedsiębiorców i specjalistów. Poprzez wzmocnienie historycznych śródmieść projekt przyczynia się do ograniczenia powierzchni przeznaczonych pod wykorzystanie komercyjne oraz budownictwo mieszkaniowe na obrzeżach miast i tym samym do ochrony dziedzictwa przyrodniczego na obszarze wsparcia.

Działania w ramach projektu
W każdym z łącznie dziesięciu miast partnerskich projektu po polskiej i niemieckiej stronie Nysy Łużyckiej zostanie przeprowadzony dzień promocyjny "Żywe śródmieście", który ożywi historyczne centrum, przyciągnie uwagę i wskaże perspektywy rozwoju. Dziesięć pilotażowych działań, planowanych i realizowanych przez każde z miast indywidualnie oraz dopasowanych do ich specyficznych potrzeb, służy utrzymaniu, rozwojowi i lepszej dostępności dziedzictwa kulturowego, wzmocni obecność tego dziedzictwa w świadomości społecznej i uczyni atrakcyjnym dla turystów. Wystawa objazdowa zaprezentuje historię i obecny potencjał śródmieść oraz osiągnięte już sukcesy w rewitalizacji. Gra typu geocaching zachęci mieszkańców i turystów do wycieczek śladami dziedzictwa kulturowego pogranicza. Szkoła jesienna dla studentów dostarczy nowych i kreatywnych pomysłów dla regionu.

Kwestie badawcze i metodyka
W projekcie „REVIVAL! - rewitalizacja historycznych miast na Dolnym Śląsku i w Saksonii“ wypróbowane mają zostać w praktyce założenia nakierowane na ożywienie historycznych śródmieść. Projekt zapewni metodyczno-teoretyczny rozwój istniejących naukowych założeń dotyczących analizy jakości życia i miejskośći w małych i średnich historycznych miastach stanowiących coraz istotniejsze miękkie czynniki lokalizacyjne przy podejmowaniu decyzji w sprawie miejsca zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej. Wykorzystane zostaną przy tym także wyobrażenia i doświadczenia miast partnerskich właśnie w odniesieniu do znaczenia ich dziedzictwa kulturowego jako miękkiego czynnika lokalizacyjnego. Powstaje w końcu też pytanie, jak wygląda konkretnie jakość życia i miejskość w miastach partnerskich. Jakie zalety mają one już teraz w porównaniu z coraz bardziej przeciążonymi dużymi miastami w regionie? Jakie są obecnie wyzwania i jaki jest potencjał rozwoju? Na podstawie tych sformułowanych nadrzędnych pytań opracowane ma zostać dziesięć pojedynczych, gminnych strategii dla miast partnerskich oraz ogólna strategia dla obszaru wsparcia w celu zachowania dziedzictwa kulturowego oraz wzrostu atrakcyjności i ożywienia śródmieść, które to strategie mogą być wykorzystane jako pomoc przy przyszłych decyzjach politycznych.

Projekt jest dofinansowany w ramach Programu Współpracy INTERREG Polska-Saksonia 2014-2020. Opiekę nad projektem jako partner wiodący sprawuje Instytut Ekologicznego Rozwoju Przestrzeni im. Leibniza (IÖR) [Leibniz-Institut für ökologische Raumentwicklung ] reprezentowany przez mieszczące się w Görlitz Interdyscyplinarne Centrum Ekologicznej Rewitalizacji Miast] (IZS) [Interdisziplinäres Zentrum für ökologischen und revitalisierenden Stadtumbau]. Do partnerów naukowych należą poza tym Uniwersytet Techniczny w Dreźnie (IHI Zittau), również reprezentowany przez IZS Görlitz oraz województwo dolnośląskie reprezentowane przez Instytut Rozwoju Terytorialnego (IRT) we Wrocławiu.
Po stronie polskiej w projekcie uczestniczą miasta i gminy Bolesławiec, Gryfów Śląski, Kamienna Góra, Lubawka, Lubomierz i Żary, a po stronie niemieckiej cztery miasta: Bautzen, Görlitz (reprezentowane przez Europastadt Görlitz/Zgorzelec GmbH), Reichenbach i Zittau.
    
Czas realizacji projektu: 10/2018 – 09/2020

Miasto na próbę - mieszkanie i praca w Görlitz

https://izs-goerlitz.ioer.de/fileadmin/Bilder/projekte/IMG_0150.JPG
Foto: R. Knippschild, IÖR

Miasto Görlitz oferuje dużą i zróżnicowaną przestrzeń do życia i pracy w umiarkowanych cenach, atrakcyjne otoczenie dzięki bogatej ofercie kulturalnej, historycznemu pejzażowi miejskiemu, istniejącym już sieciom przemysłu kreatywnego, międzynarodowemu środowisku ze względu na przygraniczne położenie i pozytywnemu wizerunkowi („Görliwood” ", „Najpiękniejsze miasto Niemiec”, „miasto europejskie”). Jednocześnie na Görlitz oddziałują skutki demograficznych i gospodarczych przemian strukturalnych, a miasto poszukuje długofalowej strategii stabilizacji i rewitalizacji, zwłaszcza w historycznym centrum miasta i w obszarze licznych nieużytków przemysłowych i gospodarczych.

Miasto Görlitz jest więc reprezentantem wyzwań stojących przed licznymi miastami średniej wielkości w Niemczech. Podczas gdy w ostatnich latach Görlitz doświadczyło ogromnej utraty ludności w wyniku głębokich procesów transformacyjnych, duże miasta i obszary metropolitalne cieszą się od połowy pierwszej dekady XXI wieku ogromną popularnością. Jednakże w ich przypadku widocznych staje się coraz więcej zjawisk związanych z zatłoczeniem, a mianowicie rosnąca liczba ludności prowadzi do narastających napięć na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych, a także do zwiększenia natężenia ruchu, a co za tym idzie skutków dla środowiska.

Celem projektu „Miasto na próbę - mieszkanie i praca w Görlitz" jest przeanalizowanie sposobu wykorzystania i promowania potencjałów miasta średniej wielkości, a tym samym przeciwdziałania skutkom emigracji, powstawania pustostanów i dalszej utraty znaczenia miast. Pojawia się pytanie o potencjał rewitalizacji, zwłaszcza w peryferyjnych miastach średniej wielkości, lecz z korzystnymi, miękkimi czynnikami lokalizacji. W jakich warunkach z wymienionych tu tendencji rozwoju miast w Niemczech może wyniknąć renesans miast klasy średniej? Jakie elementy może zastosować narodowa polityka rozwoju miast w celu wzmocnienia i wykorzystania tego potencjału?

W ramach projektu oferowane będzie bezpłatne mieszkanie w mieście Görlitz i praca na próbę przez ograniczony okres czasu. Projekt skupia się na grupie osób, które są niezwiązane z żadną lokalizacją, np. pracują jako „wolni strzelcy” i ewent. działają w przemyśle kreatywnym, a których miasto Görlitz ma zachwycić jako miejsce do życia i pracy. W tym samym czasie projekt będzie umożliwiał wzmocnienie już istniejących sieci przemysłu kreatywnego w mieście. Zainteresowane osoby z wyżej wymienionej grupy docelowej otrzymają bezpłatne mieszkanie na próbę i próbne miejsce pracy na okres czterech tygodni w celu kontynuowania pracy w charakterze freelancera. W ramach towarzyszących badań naukowych analizowane będą życzenia i doświadczenia tej grupy docelowej pod kątem rekomendacji dotyczących przyszłego rozwoju miasta Görlitz.

Projekt jest finansowany w ramach „Narodowej polityki rozwoju miast“ przez Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Budownictwa i Ojczyzny (BMI) / Federalny Instytut Badań nad Budownictwem, Miastami i Przestrzenią (BBSR). Projekt jest realizowany przez Instytut Ekologicznego Rozwoju Przestrzennego im. Leibniza (IÖR), reprezentowany przez Interdyscyplinarne Centrum Ekologicznej Rewitalizacji Miast (IZS) w Görlitz, wspólnie z partnerami KommWohnen Service GmbH, Urzędem Rozwoju Miasta Görlitz oraz miejskimi inicjatywami KoLABORacja e. V., Kühlhaus e. V. oraz Wildwuchs e. V. Projekt wspierają inne lokalne inicjatywy i sieci.

Jesteś zainteresowany naszym projektem, ale nie znasz za bardzo języka niemieckiego? Nie wahaj się z nami skontaktować, a my przekażemy ci dalsze informacje i pomożemy ci przy złożeniu wniosku.

Tel.: 03581 7924790
E-Mail: stadtaufprobe[...]ioer.de
Strona internetowa: stadt-auf-probe.ioer.eu

       

Czas trwania projektu: 07/2018 – 12/2020

Przekształcenia miasta między rewitalizacją a ochroną zabytków: Görlitz jako matryca przekształceń miastahutz: Stadtumbau-Matrix Görlitz

Ulica
Zdjęcie: Robert Knippschild / IÖR

W minionych 25 latach w Görlitz przeprowadzono renowację ok. trzech czwartych urbanistycznie cennej substancji budowlanej, podlegającej ochronie zabytków. Ogromne zmniejszenie się liczby ludności doprowadziło jednak do pustostanów, których nie można zrekompensować notowanym obecnie i przewidywanym wzrostem demograficznym. W niektórych dzielnicach nadal dochodzi do urbanistycznych patologii i segregacji społecznej.

Dlatego niezbędne są nowe i wartościowe funkcje w dziedzinach mieszkalnictwa, handlu, usług, działalności gospodarczej, na które niewątpliwie istnieje zapotrzebowanie. Nie da się ich jednak zrealizować w ramach obecnej struktury domów lub jest to możliwe tylko za sprawą znacznych ingerencji w substancję budowlaną. Celem urbanistycznym jest zaś zachowanie wielkości i struktury miasta.

Za pomocą tak zwanej matrycy przekształceń miasta stworzono łatwy do zastosowania wzorzec, służący optymalizacji zasobów mieszkaniowych i budowlanych w zgodzie z zasadami ochrony zabytków oraz przyciągnięciu nowych grup najemców i nowych funkcji przez dopuszczenie alternatywnych potrzeb w tym zakresie. Za pomocą matrycy mają być wspierane decyzje i zapewniana przejrzystość co do tego, na ile można ingerować w istniejącą substancję budowlaną oraz jakie funkcje są dopuszczalne w budynkach objętych ochroną zabytków.

Celem projektu jest monitorowanie fazy wypróbowywania matrycy przekształceń miasta przez ocenę metodyki i jej stosowanie w procesach decyzyjnych. Przy tej okazji ma zostać udzielona odpowiedź na pytanie, czy matryca przekształceń miasta jest właściwym instrumentem oceny w podejściu do potencjalnych konfliktów między rewitalizacją śródmieść a ochroną zabytków.

Przewidziano następujące etapy pracy:

  • ujęcie matrycy przekształceń miasta jako instrumentu oceny zasobu budynków, tworzenia przejrzystości w procesie przekształceń miasta oraz wspierania decyzji w konflikcie między rewitalizacją a ochroną zabytków
  • ocena matrycy przekształceń miasta pod kątem jej funkcjonalności metodyczno-merytorycznej oraz wdrażania instytucjonalno-procesowego
  • sformułowanie na tej podstawie propozycji ulepszeń dla miasta Görlitz

Okres realizacji: 02/2017 – 06/2018

Bioróżnorodność i ochrona przyrody w programie wsparcia przekształceń miasta (Förderprogramm Stadtumbau)

Blick auf Wohngebiet Halle-Silberhoehe, vorn Grünflächen, hinten Platennbauten
 (zdjęcie: S. Rößler)

Znaczenie zieleni miejskiej, a zarazem miejskiej różnorodności biologicznej dla owocnego zintegrowanego rozwoju miast, służącego celowi tworzenia zrównoważonego, atrakcyjnego i przyjaznego miasta, jest poparte licznymi dowodami. Jednocześnie w miastach istnieją specjalne warunki dla bioróżnorodności, zarówno jeśli chodzi o jej występowanie, jak i potrzeby dotyczące jej utrzymania i rozwoju. Zasoby urbanistyczne stanowią szczególne wyzwanie w zakresie uwzględnienia tych aspektów. Instrumenty odnowy miast, zarówno w wymiarze prawnym w rozumieniu szczególnego prawa urbanistycznego, fiskalnym w rozumieniu wspierania urbanistyki i planistycznym w ramach zintegrowanych koncepcji rozwoju miast stanowią ramy realizacji zadań związanych z wolną przestrzenią i ochroną środowiska w ramach rozwoju miast. Programy przekształceń miast wschodnich i zachodnich Niemiec odgrywają szczególną rolę dla rozwoju wolnej przestrzeni. W Porozumieniu administracyjnym w sprawie programów urbanistycznych na rok 2015 we wszystkich programach jest wyraźnie mowa o „realizacji zielonych i wolnych przestrzeni“ jako kwalifikowalnym działaniu podlegającym wsparciu.

Celem ekspertyzy dla Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska jest ocena potencjałów i granic integrowania celów i działań na rzecz wspierania bioróżnorodności i ochrony przyrody w mieście w ramach urbanistycznych programów wsparcia – przekształcania miast wschodnich i zachodnich Niemiec.

Ze względu na konieczne z powodów merytorycznych, a obecnie także dotyczących wyraźnie również polityki (wsparcia) zakotwiczenie tematu zieleni miejskiej w rewitalizacji miast nasuwa się pytanie, jak można uwzględnić sprawy planowania wolnej przestrzeni, miejskiej ochrony przyrody, a wreszcie wspierania bioróżnorodności w ramach rozwoju zasobów urbanistycznych.

  • Jakie uwarunkowania tworzą federalne i landowe strategie polityczne, regulacje z zakresu prawa planistycznego i prawa ochrony przyrody, programy i dyrektywy wsparcia, jeśli chodzi o integrację i realizację celów i działań służących wspieraniu bioróżnorodności i ochrony przyrody w rozwijaniu zasobów urbanistycznych?
  • Jakie możliwości uwzględnienia interesów miejskiej ochrony przyrody i wspierania bioróżnorodności tworzą Zintegrowane Koncepcje Rozwoju Miast?
  • Jak można realizować cele miejskiej ochrony przyrody i wspierania bioróżnorodności w konkretnych urbanistycznych projektach wspierających?


Opracowanie nastąpi w ramach kilku pakietów działań:


(1) Najpierw pod kątem potencjałów sterowania i zachęt do uwzględnienia wspierania bioróżnorodności i ochrony przyrody w rewitalizacji miast zostaną przeanalizowane ramowe programy, ustawy i strategie. Na tej podstawie mają zostać ustalone punkty styczne między wymogami i metodami przekształcania miast a realizacją celów ogólnokrajowej strategii bioróżnorodności. Nastąpi zwłaszcza prawna ocena miejskiej ochrony przyrody i bioróżnorodności jako zagadnienia urbanistycznego.

(2) Aby można było wyrobić sobie pogląd o roli i adekwatności Zintegrowanych Koncepcji Rozwoju Miast dla uwzględnienia interesów miejskiej ochrony przyrody i wspierania bioróżnorodności, wybrane koncepcje zostaną przeanalizowane metodą analizy dokumentów i wywiadów z ekspertami.

(3) Za pomocą kryteriów służących należytemu uwzględnieniu bioróżnorodności i ochrony przyrody wyszukane, a także przeanalizowane i ocenione pod kątem oddziaływania na miejską ochronę przyrody i wspieranie bioróżnorodności zostaną już zrealizowane bądź znajdujące się w fazie konkretnego planowania urbanistyczne projekty wspierające (zwłaszcza programy „Przekształcanie miast we wschodnich Niemczech” i „Przekształcanie miast w zachodnich Niemczech“ ["Stadtumbau Ost", „Stadtumbau West"]).


W efekcie projektu podsumowane zostaną szanse i granice integracji planistycznej i konkretnej realizacji celów i działań na rzecz wspierania bioróżnorodności i ochrony przyrody w rozwoju zasobów urbanistycznych. Sformułowane zostaną wskazania dotyczące punktów stycznych z innymi programami wsparcia oraz zalecenia dotyczące dalszego rozwoju wspierania urbanistyki.

Okres realizacji: 10/2015 – 03/2017

Finansowanie: Federalny Urząd Ochrony Przyrody (BfN).

„Zamieszkaj na próbę na starówce“ w Görlitz

Blick auf die Altstadt von Görlitz
(zdjęcie: Benno Brandstetter)

Od września 2015 do października 2016 roku ponad 200 zainteresowanych osób mieszkało przez tydzień za darmo na próbę na starówce w Görlitz, testując, czy przeniesienie się tam na stałe wchodziłoby dla nich w grę. Płacili za to jedynie ryczałt tytułem zwrotu kosztów eksploatacyjnych. Celem było zachęcenie osób z zewnątrz do przeprowadzki do Görlitz i spopularyzowanie miasta jako atrakcyjnego miejsca zamieszkania. Do przetestowania mieszkania na starówce zaproszono jednak również ciekawych tego mieszkańców innych dzielnic Görlitz. Projekt został zrealizowany pod kierunkiem miejskiej spółki budownictwa mieszkaniowego KommWohnen Görlitz GmbH, która udostępniła trzy umeblowane mieszkania. Projekt realizowany był przy wsparciu miasta Görlitz. Interdyscyplinarne Centrum Ekologicznej Rewitalizacji Miast (IZS) zrealizowało naukową analizę towarzyszącą.


Wznowienie projektu z lat 2008 i 2010 spotkało się z szerokim oddźwiękiem – przed upływem terminu z końcem stycznia 2016 roku wpłynęło ponad 300 zgłoszeń z całych Niemiec, a także z zagranicy. Przede wszystkim osoby z Nadrenii Północnej-Westfalii, Saksonii, Berlina i Badenii-Wirtembergii wybrały się „na próbę” na starówkę w Görlitz. Oferta wydawała się atrakcyjna zwłaszcza dla osób starszych, które są już na emeryturze i chcą jeszcze raz poszukać nowego centralnego punktu życiowego, albo niebawem wybierają się na emeryturę i już teraz zastanawiają się nad przyszłym etapem życia. Zainteresowanie zamieszkaniem na starówce w Görlitz były jednak również młode rodziny z dziećmi. Projekt był zwrócony zarówno do ludzi związanych z miastem lub regionem, jak również takich, którzy wcześniej tylko zobaczyli lub przeczytali relacje o starówce z jej historyczną substancją budowlaną, a teraz chcieli wyrobić sobie na to pogląd w rzeczywistości.


Uczestnicy projektu stawali się zarazem „ekspertami“ od oceny sytuacji mieszkaniowej na starówce w Görlitz. Przed pobytem i podczas niego uczestnicy otrzymali łącznie trzy kwestionariusze, poświęcone m.in. obecnej sytuacji mieszkaniowej, ale również rozmaitym aspektom starówki jako miejsca zamieszkania.


Rezultaty analizy są już znane, a z perspektywy partnerów projektu bardzo zadowalające: pod wieloma względami ankietowani już teraz wystawili miastu dobre świadectwo. Prawie 80 procent uważa Görlitz za na tyle atrakcyjne, że zasadniczo wyobraża sobie przeniesienie się do miasta nad Nysą. Wyniki ankiety pokazują jednak również wyraźnie, gdzie jeszcze potrzebne są działania.  
Rezultaty analizy towarzyszącej zaprezentowano 2 lutego 2017 roku zainteresowanym przedstawicielom mediów. Ponadto udostępniono je spółce KommWohnen Görlitz GmbH i miastu Görlitz, aby w przyszłości jeszcze lepiej uwzględnić w rozwoju miasta oczekiwania i potrzeby mieszkaniowe.

Gra planistyczna „Adaptacja peryferyjnych struktur skupisk ludzkich” (wstępna analiza MORO)

Feldweg führt zu einem alten Gehöft
(zdjęcie: S. Rößler)

W związku z adaptacją do skutków przemian demograficznych w wiejskich, peryferyjnych rejonach dyskutuje się o konieczności i politycznej akceptacji ewentualnej komunalnej opcji planistycznej „strategicznego wycofania się” z najmniejszych osiedli i mniejszych części gmin. Rozważania na temat wdrażania „strategicznego wycofania się“ w samorządowej praktyce wiążą się jednak obecnie z wielką niepewnością podmiotów co do prawnych i finansowych następstw zastosowania takiego instrumentu. Jeszcze dużo większa jest niepewność co do dynamiki polityki samorządów i landu oraz reakcji, jaką takie rozważania wywołują w społeczeństwie.


W celu przygotowania gry planistycznej dotyczącej tych zagadnień w analizie wstępnej dla Federalnego Ministerstwa Transportu i Infrastruktury Cyfrowej (BMVI) oraz Federalnego Instytutu Badań Budownictwa, Miast i Przestrzeni (BBSR) mają zostać przedstawione najistotniejsze aspekty merytoryczne i organizacyjne.


IÖR opracowuje podstawy naukowe opcji działania w dziedzinie zasobu budynków, infrastruktury technicznej, transportowej, społecznej i kulturalnej oraz ocenia prawną wykonalność. W projekcie biorą udział naukowcy z IZS (dr Stefanie Rößler, Christian Schneider) oraz zespołów badawczych „Efektywne gospodarowanie zasobami struktur skupisk ludzkich” (dr Georg Schiller) i „Zagadnienia i perspektywy strategiczne” (prof. dr Gerold Janssen).


Projekt jest realizowany pod kierunkiem Gertz Gutsche Rümenapp Stadtentwicklung und Mobilität GbR w Hamburgu i w kooperacji z proloco w Bremie.


Okres realizacji: 02/2015 – 01/2016


Finansowanie: Federalne Ministerstwo Transportu i Infrastruktury Cyfrowej (BMVI) przez Federalny Instytut Badań Budownictwa, Miast i Przestrzeni (BBSR).

Ochrona i rozwój bioróżnorodności w ramach zintegrowanego rozwoju miast z uwzględnieniem możliwości

https://izs-goerlitz.ioer.de/fileadmin/Bilder/projekte/baumluecke.jpg
(zdjęcie: S. Rößler)
Foto: S. Rößler)

Włączenie ochrony i rozwoju bioróżnorodności do rozwoju miast stało się ważnym tematem ochrony przyrody na szczeblu państwa, samorządów i organizacji społecznych. Zwłaszcza tworzenie i zwiększanie rangi terenów zielonych – jako części tej bioróżnorodności – jest uznane jako ważny element podnoszenia atrakcyjności miast i gmin jako miejsca do mieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej. Choć zasadniczo istnieje różnorodna synergia między celami ochrony przyrody i krajobrazu z jednej strony a rozwojem miasta z drugiej, a także szereg dobrych praktycznych metod, ochrona i rozwój bioróżnorodności nie są na razie powszechnie włączane do procesów urbanistycznych.


Stosownie do dużego znaczenia instrumentów rewitalizacji miast dla rozwoju zieleni miejskiej zwłaszcza w zasobach urbanistycznych od 2015 roku „realizacja zielonych i wolnych przestrzeni“ jest wyraźnie ujęta we wszystkich urbanistycznych programach wsparcia. Oprócz dalszego rozwijania warunków ramowych przez niemieckie władze federalne i landy przedstawiciele struktur ochrony przyrody i krajobrazu widzą potrzebę działania samorządów, dotyczącego opracowywania stosownych koncepcji i realizacji projektów na miejscu. Projekty rewitalizacji miast, wykorzystujące zieleń miejską do naprawy urbanistycznych patologii, mają na razie nader rzadko koncepcyjny związek z ogólnomiejskim planowaniem zieleni oraz z celami ochrony przyrody i krajobrazu.


W ramach projektu mają zostać przeanalizowane i ocenione możliwości urbanistycznych programów wsparcia w celu ochrony i dalszego rozwoju bioróżnorodności w skupiskach ludzkich, a także opracowane rekomendacje działań dla samorządów.

  • Jakie warunki ramowe oferują obecne zasady realizacji urbanistycznych programów wsparcia, jeśli chodzi o integrację spraw bioróżnorodności w miastach?
  • Jakie potencjały i przeszkody w integracji spraw bioróżnorodności w ramach urbanistycznych programów wsparcia widzą samorządy?
  • Jak samorządy mogą promować integrowanie spraw bioróżnorodności w ramach urbanistycznych programów wsparcia?

Na bazie operacjonalizacji spraw różnorodności biologicznej w mieście oraz analizy ramowych warunków realizacji urbanistycznych programów wsparcia w pierwszej kolejności identyfikowane są punkty styczne między tymi dwoma polami tematycznymi. Na tej podstawie zostaną opracowane ramy analityczne do prac empirycznych w ramach projektu.


Po wybraniu w skali całych Niemiec pięciu samorządów, które pracują obecnie nad koncepcyjną realizacją celów Narodowej Strategii Bioróżnorodności i w tym celu wykorzystują na szczeblu projektów środki na urbanistyczne projekty wsparcia, samorządy te otrzymują w postaci rozmów warsztatowych pomoc naukową w opracowywaniu lub aktualizacji koncepcji urbanistycznych, obowiązkowych w przypadku urbanistycznych programów wsparcia. Przy tej okazji mają zostać przeanalizowane przypadki owocnego przebiegu procesów, które przyczyniają się do rozwoju bądź rewitalizacji miast nakierowanych na ochronę przyrody.


Rezultaty ewaluacji i rozmów warsztatowych dają podstawę do sformułowania rekomendacji działania dla samorządów w celu włączenia spraw bioróżnorodności do wspierania urbanistyki.


Projekt jest realizowany pod kierunkiem Instytutu Mieszkalnictwa i Środowiska (IWU) w Darmstadt i w kooperacji z NH ProjektStadt – marką grupy przedsiębiorstw Nassauische Heimstätte/Wohnstadt z Frankfurtu nad Menem.


Okres realizacji: 09/2016 – 01/2018


Finansowanie: Federalny Urząd Ochrony Przyrody, Przedsięwzięć Badawczych i Rozwojowych (FKZ 3516 82 1900)